Γιατί το Ιράν θα κλιμακώσει τον πόλεμο – Επιχειρήσεις εναντίον αραβικών κρατών και αμερικανικές βάσεις στο στόχαστρο
Σε τροχιά ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης φαίνεται να κινείται η σύγκρουση Ιράν–ΗΠΑ, με την Τεχεράνη να εξετάζει, σύμφωνα με ανάλυση του Foreign Affairs, ένα νέο δόγμα πολέμου που ξεπερνά κατά πολύ τα πυραυλικά χτυπήματα: από το κλείσιμο των Στενών του Hormuz και την ασφυξία των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών έως επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις, χερσαίες επιχειρήσεις σε γειτονικά κράτη και ακόμη και πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές.
Το πιο εφιαλτικό σενάριο που περιγράφεται είναι μια συντονισμένη περιφερειακή επίθεση, με στόχο να καταστεί η αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή τόσο ακριβή, ώστε η Ουάσιγκτον να αναγκαστεί να υποχωρήσει.
Όπως αναφέρει η ανάλυση, οι ΗΠΑ ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου βομβαρδισμούς κατά του Ιράν με στόχο την καταστροφή του πυρηνικού και πυραυλικού προγράμματος της χώρας. Ωστόσο, σύμφωνα με το Foreign Affairs, οι αμερικανικοί στόχοι δεν επιτεύχθηκαν στον βαθμό που επιδίωκε η Ουάσιγκτον.
Μάλιστα, η ανάλυση υποστηρίζει ότι το Ιράν μπορεί σήμερα να είναι ισχυρότερο από ό,τι ήταν όταν ξεκίνησε ο πόλεμος.
Το Ιράν κλείνει τα Στενά του Hormuz και πιέζει την παγκόσμια οικονομία
Σύμφωνα με το Foreign Affairs, το Ιράν κατάφερε να θέσει υπό τον έλεγχό του τα Στενά του Hormuz και να τα κλείσει, προκαλώντας απότομη άνοδο στις τιμές της ενέργειας.
Παράλληλα, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις απέδειξαν, σύμφωνα με την ανάλυση, ότι ακόμη και υπό έντονους βομβαρδισμούς μπορούν να συνεχίσουν να προκαλούν ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις.
Την ίδια ώρα, η υποστήριξη του πολέμου στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η οποία ήταν ήδη περιορισμένη, έχει μειωθεί, ενώ η διεθνής οργή απέναντι στην Ουάσιγκτον έχει αυξηθεί.
Ως αποτέλεσμα, δεν προκαλεί έκπληξη, σύμφωνα με το Foreign Affairs, το γεγονός ότι αρκετοί αναλυτές εκτιμούν πως η Τεχεράνη θα συνεχίσει στην ίδια κατεύθυνση και το επόμενο έτος.
Η Τεχεράνη δεν εμπιστεύεται πλέον την Ουάσιγκτον
Εάν το Ιράν εξακολουθούσε να φοβάται την Ουάσιγκτον, η αμερικανική κυβέρνηση ενδεχομένως να μπορούσε να το πιέσει να προχωρήσει σε παραχωρήσεις.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Foreign Affairs, αυτή η εκτίμηση δεν αντανακλά το κλίμα που επικρατεί σήμερα στην ιρανική πρωτεύουσα.
Ο πόλεμος έχει σκληρύνει την ιρανική ηγεσία, η οποία έχει χάσει φίλους και μέλη οικογενειών. Οι Ιρανοί αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν πλέον την 28η Φεβρουαρίου με τρόπο ανάλογο με τον οποίο οι Ισραηλινοί αντιμετωπίζουν την επίθεση της Hamas στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Η εμπιστοσύνη προς τους Αμερικανούς διαπραγματευτές ήταν ήδη περιορισμένη. Τώρα, σύμφωνα με την ανάλυση, έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
Νέα στρατηγική: συνεχής πίεση και κλιμάκωση
Το Ιράν, σύμφωνα με το Foreign Affairs, έχει υιοθετήσει απέναντι στις ΗΠΑ μια στρατηγική βασισμένη στην κλιμάκωση και τη συνεχή επιθετική δράση.
Αυτό δεν σημαίνει απλώς ότι θα συνεχίσει την ίδια πολιτική, ούτε ότι θα επιδιώξει έναν συμβιβασμό με την Ουάσιγκτον.
Αντίθετα, η Τεχεράνη ενδέχεται να προχωρήσει σε νέες ενέργειες με στόχο την οικονομία των περιφερειακών συμμάχων των ΗΠΑ, τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, τις αμερικανικές στρατιωτικές υποδομές στη Μέση Ανατολή, αλλά και, σύμφωνα με την ανάλυση, Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους.
Το Foreign Affairs εκτιμά ακόμη ότι το Ιράν ενδέχεται να επιχειρήσει χερσαίες επιχειρήσεις εναντίον γειτονικών χωρών, ακόμη και με στόχο την κατάληψη αμερικανικών βάσεων σε αραβικά κράτη του Κόλπου.
Στόχος: να καταστεί η αμερικανική παρουσία υπερβολικά δαπανηρή
Η νέα προσέγγιση μπορεί να μην οδηγήσει τις ΗΠΑ σε υποχώρηση.
Ωστόσο, ακόμη και αν καμία από τις δύο πλευρές δεν καταφέρει να επικρατήσει και τελικά καταλήξουν σε συμφωνία, το Foreign Affairs εκτιμά ότι η ειρήνη δύσκολα θα είναι διαρκής.
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον θα ανασυγκροτηθεί και τελικά θα ξεκινήσει ξανά τον πόλεμο.
Η ιρανική κυβέρνηση, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι αποφασισμένη να απαντήσει δυναμικά σε οποιαδήποτε αμερικανική πρόκληση και ενδέχεται ακόμη και να επιτεθεί χωρίς να έχει προηγηθεί τέτοια πρόκληση.
Ο βασικός στόχος του Ιράν θα είναι, σύμφωνα με το Foreign Affairs, να καταστήσει την αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή τόσο δαπανηρή, ώστε η Ουάσιγκτον να μην έχει άλλη επιλογή από το να αποσύρει μεγάλο μέρος των δυνάμεών της, να αποδεχθεί τον έλεγχο της Τεχεράνης στα Στενά του Hormuz και να αναγνωρίσει την Ισλαμική Δημοκρατία ως μόνιμη περιφερειακή δύναμη.
Προληπτικά χτυπήματα κατά αμερικανικών βάσεων
Το Foreign Affairs αναφέρει ότι η ιρανική κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει σε προληπτικές επιθέσεις.
Τον Ιούλιο, για παράδειγμα, επιτέθηκε σε βάσεις στην Ιορδανία που χρησιμοποιούνταν από τον αμερικανικό στρατό, υποστηρίζοντας ότι οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις χρησιμοποιούνταν για την προετοιμασία επιθέσεων εναντίον του Ιράν.
Στην επίθεση σκοτώθηκαν τρεις Αμερικανοί στρατιώτες.
Η νέα στρατηγική, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν αποσκοπεί μόνο στην ψυχολογική αποτροπή της Ουάσιγκτον.
Έχει σχεδιαστεί και για τη συστηματική αποδυνάμωση της αμερικανικής στρατιωτικής και πληροφοριακής υποδομής στη Μέση Ανατολή.
Το «χλοοκοπτικό» του Ιράν
Σε αυτό το σημείο, το Foreign Affairs συγκρίνει τη στρατηγική του Ιράν με την ισραηλινή στρατηγική που είναι γνωστή ως «mowing the grass» – «χλοοκοπτικό».
Πρόκειται για μια προσέγγιση κατά την οποία πραγματοποιούνται επαναλαμβανόμενες και περιορισμένης κλίμακας επιθέσεις, με στόχο τη σταδιακή αποδυνάμωση των δυνατοτήτων του αντιπάλου ανάμεσα σε μεγαλύτερους γύρους σύγκρουσης.
Το Ιράν, σύμφωνα με την ανάλυση, ελπίζει ότι με αυτόν τον τρόπο θα μειώσει την ικανότητα των ΗΠΑ να προστατεύουν τους συμμάχους και τις δυνάμεις τους από μελλοντικές ιρανικές επιθέσεις.
Έτσι, εκτιμάται ότι θα μειωθεί και το κίνητρο της Ουάσιγκτον να παραμείνει στην περιοχή.
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι η στρατηγική της αποδίδει
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται, σύμφωνα με το Foreign Affairs, ικανοποιημένοι από τα αποτελέσματα της τακτικής τους.
Εκτιμούν ότι η γρήγορη και ευρεία κλιμάκωση σε ολόκληρη την περιοχή ανάγκασε το Ισραήλ και τις ΗΠΑ να περιορίσουν τις επιθέσεις τους εναντίον μη στρατιωτικών υποδομών του Ιράν και συνέβαλε στη μείωση της έντασης του πολέμου.
Στο παρελθόν, ορισμένοι Ιρανοί αξιωματούχοι θεωρούσαν ότι ίσως ήταν δυνατή μια ειρηνική συνύπαρξη με τις ΗΠΑ.
Πλέον, σύμφωνα με την ανάλυση, σχεδόν κανείς στο Ιράν δεν συμμερίζεται αυτή την άποψη.
Η Τεχεράνη έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ δεν θα αποτελέσουν ποτέ αξιόπιστο εταίρο και θεωρεί ότι η αμερικανική πολιτική χαρακτηρίζεται από διαδοχικές προδοσίες.
Η συμφωνία του 2015 και οι νέες επιθέσεις
Οι ΗΠΑ αποχώρησαν από τη συμφωνία για τα πυρηνικά του 2015 μόλις τρία χρόνια μετά την επίτευξή της.
Στη συνέχεια, σύμφωνα με την ιρανική οπτική που παρουσιάζει το Foreign Affairs, η Ουάσιγκτον επιτέθηκε στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025 και τον Φεβρουάριο του 2026, ενώ οι δύο πλευρές βρίσκονταν σε διαπραγματεύσεις.
Από την οπτική της Τεχεράνης, οι ΗΠΑ ευθύνονται για την κατάρρευση της τελευταίας προσπάθειας ειρήνης, δηλαδή του «μνημονίου κατανόησης» που υπέγραψαν οι δύο χώρες τον Ιούνιο, καθώς επιχείρησαν να δημιουργήσουν μια νέα ναυτιλιακή οδό μέσω των Στενών του Hormuz.
Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, η παγκόσμια οικονομία μπορεί να αναπτύξει εναλλακτικές οδούς εξαγωγών για τις υφιστάμενες διαδρομές στον Κόλπο, με αποτέλεσμα το κλείσιμο των Στενών του Hormuz να καταστεί λιγότερο αποτελεσματικό ως εργαλείο πίεσης.
Το εκλογικό «παράθυρο» του Trump
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι ο Trump περιορίζεται σήμερα επειδή επιθυμεί να επικρατήσουν οι Ρεπουμπλικάνοι στις επόμενες ενδιάμεσες εκλογές και επειδή η επέκταση του πολέμου με το Ιράν είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Μετά τις εκλογές, ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θα είναι υποχρεωμένος να ανησυχεί στον ίδιο βαθμό για τη δημοτικότητά του.
Η Τεχεράνη μπορεί να ελπίζει σε νίκη των Δημοκρατικών το 2028, αλλά δεν θεωρεί ότι ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ήταν κατ’ ανάγκη θετικό για το Ιράν.
Ο Joe Biden είχε υποσχεθεί κατά την προεκλογική του εκστρατεία ότι θα επέστρεφε στη συμφωνία του 2015, όμως μετά την είσοδό του στον Λευκό Οίκο επιχείρησε χωρίς επιτυχία να αποσπάσει παραχωρήσεις από το Ιράν, αξιοποιώντας τις κυρώσεις της πολιτικής «maximum pressure» της πρώτης θητείας του Trump.
Η επόμενη αμερικανική κυβέρνηση ενδέχεται επίσης να θεωρήσει ότι βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δομική σύγκρουση με το Ιράν και να συνεχίσει την πολιτική πίεσης.
Ένας πιο μετριοπαθής πρόεδρος ίσως να είναι μεγαλύτερη πρόκληση
Μάλιστα, το Foreign Affairs εκτιμά ότι ένας πιο μετριοπαθής Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να αποτελέσει μεγαλύτερη πρόκληση για το Ιράν.
Ο λόγος είναι ότι θα μπορούσε να αποκαταστήσει τις διεθνείς σχέσεις της Ουάσιγκτον και να κινητοποιήσει Ευρωπαίους, Ασιάτες και περιφερειακούς συμμάχους στη Μέση Ανατολή, ώστε να συμμετάσχουν περισσότερο σε μια εκστρατεία πίεσης κατά της Τεχεράνης.
Ως εκ τούτου, σύμφωνα με την ανάλυση, το Ιράν δύσκολα θα παραμείνει αδρανές.
Η Τεχεράνη μπορεί ήδη να αυξήσει την πίεση προς την Ουάσιγκτον με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
Πετρέλαιο και φυσικό αέριο: το ενεργειακό όπλο
Ένα από τα βασικά σενάρια είναι η πλήρης διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο.
Με το κλείσιμο των Στενών του Hormuz, το Ιράν έχει ήδη διακόψει μεγάλο μέρος αυτής της εμπορικής δραστηριότητας.
Ωστόσο, ορισμένα κράτη του Κόλπου εξακολουθούν να μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό είτε απευθείας είτε μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.
Για να διακόψει αυτή την πρόσβαση, το Ιράν θα μπορούσε, σύμφωνα με το Foreign Affairs, να επιτεθεί απευθείας σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και λιμάνια αυτών των χωρών.
Παράλληλα, θα μπορούσε να συντονιστεί με τους συμμάχους του, τους Houthis στην Υεμένη, για να κλείσει την Ερυθρά Θάλασσα και να απειλήσει με βομβαρδισμό τα πλοία που διέρχονται από την περιοχή.
Οι Houthis και η Ερυθρά Θάλασσα
Οι Houthis έχουν αποκτήσει, σύμφωνα με την ανάλυση, ευνοϊκότερη θέση για να κλείσουν εκ νέου την Ερυθρά Θάλασσα, έχοντας καταλάβει περισσότερες περιοχές από δυνάμεις που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία στην Υεμένη.
Η Σαουδική Αραβία, ως αντίδραση, ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία αγωγού που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Νέα χτυπήματα σε αμερικανικές βάσεις και κυβερνοεπιθέσεις
Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να εντείνει τις επιθέσεις εναντίον των άμεσων αντιπάλων του.
Αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν περισσότερες επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων.
Παράλληλα, η Τεχεράνη ενδέχεται να πραγματοποιήσει περισσότερες κυβερνοεπιθέσεις εναντίον αμερικανικών μη στρατιωτικών υποδομών.
Το Foreign Affairs αναφέρει ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν πως κάτι αντίστοιχο συνέβη τον Ιούλιο, όταν τμήματα των υποδομών ύδρευσης στη Μινεσότα τέθηκαν προσωρινά εκτός λειτουργίας.
Εάν το Ιράν δεχθεί εκ νέου επίθεση, θα μπορούσε να στοχοποιήσει με μεγαλύτερη ένταση μη στρατιωτικές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων αφαλάτωσης νερού, σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να καταστήσει ορισμένες περιοχές μη κατοικήσιμες.
Στο τραπέζι ακόμη και δολοφονίες αξιωματούχων
Το Foreign Affairs εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο το Ιράν να επιχειρήσει να δολοφονήσει Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η Τεχεράνη επιχείρησε το 2024 να προσλάβει άτομο για τη δολοφονία του Trump, όμως το σχέδιο εξουδετερώθηκε άμεσα από τις αμερικανικές αρχές επιβολής του νόμου.
Το Ιράν έχει αρνηθεί τις συγκεκριμένες κατηγορίες.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, η Τεχεράνη διαθέτει διάφορες επιλογές, μεταξύ των οποίων μυστικές επιχειρήσεις ή η αξιοποίηση του δικτύου περιφερειακών συμμάχων της για τη στοχοποίηση συγκεκριμένων προσώπων.
Χωρίς «εκπτώσεις» στην κλιμάκωση
Το Ιράν μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μπορεί να επιτύχει αποτροπή απλώς επαναλαμβάνοντας ενέργειες που έχουν πραγματοποιήσει το Ισραήλ και οι ΗΠΑ εναντίον του.
Εάν όμως αυτή η μέθοδος δεν αποδειχθεί επαρκής, οι Ιρανοί αξιωματούχοι, σύμφωνα με το Foreign Affairs, δεν θα διστάσουν να χρησιμοποιήσουν νέες τακτικές.
Μία από αυτές θα μπορούσε να είναι η διατάραξη των παγκόσμιων επικοινωνιών.
Τα Στενά του Hormuz δεν αποτελούν μόνο κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία. Φιλοξενούν επίσης ζωτικής σημασίας τηλεπικοινωνιακές υποδομές, μεταξύ των οποίων υποθαλάσσια καλώδια Internet που συνδέουν την Ευρώπη με τη Νότια Ασία.
Η Τεχεράνη θα μπορούσε, σύμφωνα με την ανάλυση, να επιχειρήσει να κόψει αυτά τα καλώδια χρησιμοποιώντας δύτες μάχης, μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα ή πλωτά μέσα που θα έσερναν τις άγκυρές τους στον βυθό.
Το σενάριο των χερσαίων επιχειρήσεων
Ακόμη πιο μακριά, το Ιράν ενδέχεται να επιχειρήσει να καταλάβει γειτονικές περιοχές.
Ιρανοί αναλυτές έχουν επισημάνει ότι το Ισραήλ, μετά τις 7 Οκτωβρίου, κατέλαβε περιοχές στη Γάζα, στον Λίβανο και στη Συρία, υποστηρίζοντας ότι η ενέργεια ήταν απαραίτητη για την ασφάλειά του.
Οι ίδιοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι και το Ιράν θα πρέπει να επιχειρήσει να δημιουργήσει ζώνες ασφαλείας.
Η Τεχεράνη είναι πιθανότερο να εξετάσει σοβαρά μια τέτοια κίνηση εάν θεωρήσει ότι επίκειται αμερικανική χερσαία επίθεση.
Μετά τις αναφορές Αμερικανών αξιωματούχων περί πιθανότητας επίθεσης και κατάληψης του νησιού Χαργκ, του βασικού τερματικού σταθμού εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, ορισμένοι Ιρανοί αναλυτές και βουλευτές πρότειναν επίθεση στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ και κατάληψη αμερικανικών βάσεων στην περιοχή.
Η Τεχεράνη θα μπορούσε να παρουσιάσει τέτοιες κινήσεις όχι ως εδαφικό επεκτατισμό, αλλά ως αμυντικές ενέργειες με στόχο να στερήσει από τους αντιπάλους της προωθημένες επιχειρησιακές βάσεις.
Το μέτωπο με το Αζερμπαϊτζάν
Το Ιράν θα μπορούσε να εφαρμόσει την ίδια λογική και στα βόρεια σύνορά του.
Το Αζερμπαϊτζάν και το Ισραήλ είναι στενοί εταίροι και πολλοί Ιρανοί αξιωματούχοι, επικαλούμενοι ισχυρισμούς που το Αζερμπαϊτζάν έχει απορρίψει, το κατηγορούν ότι έχει επιτρέψει στο Ισραήλ να χρησιμοποιεί το έδαφός του ως βάση επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν.
Το Αζερμπαϊτζάν αρνείται τις κατηγορίες.
Ωστόσο, αποτελεί σημαντικό προμηθευτή πετρελαίου του Ισραήλ και, σύμφωνα με το Foreign Affairs, αυτό ενδέχεται να είναι αρκετό για να οδηγήσει την Τεχεράνη στην προσπάθεια κατάληψης του Ναχιτσεβάν, του αποσπασμένου τμήματος του Αζερμπαϊτζάν που συνορεύει με το Ιράν.
Τουλάχιστον, η Τεχεράνη θα μπορούσε να επιτεθεί στις ενεργειακές υποδομές του Αζερμπαϊτζάν.
Το κουρδικό μέτωπο στο Ιράκ
Με ανάλογο τρόπο, το Ιράν θα μπορούσε να κινηθεί προς την κουρδική περιοχή του Ιράκ, την οποία η Τεχεράνη θεωρεί βάση για δυνάμεις που αντιτίθενται στο καθεστώς.
Κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν εξετάσει το ενδεχόμενο να εξοπλίσουν κουρδικές ομάδες και να τις ωθήσουν σε χερσαίες επιχειρήσεις.
Εάν η Τεχεράνη θεωρήσει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν τη δημιουργία ενός χερσαίου διαδρόμου από το Ισραήλ προς το Ιράν — ενός διαδρόμου που αναγκαστικά θα περνούσε από τις κουρδικές περιοχές του Ιράκ — θα μπορούσε να πραγματοποιήσει προληπτική χερσαία επίθεση.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το Ιράν θα μπορούσε να ζητήσει από ιρακινές πολιτοφυλακές να επιτεθούν και στη Συρία, η οποία θα αποτελούσε τμήμα ενός τέτοιου διαδρόμου.
Παράλληλα, θα μπορούσε να κινηθεί εναντίον της Συρίας εάν η νέα ηγεσία της χώρας δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Hezbollah, συμμάχου του Ιράν στον Λίβανο.
Ακόμη και οι Houthis θα μπορούσαν, σύμφωνα με το σενάριο που εξετάζει το Foreign Affairs, να κληθούν να εισέλθουν στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας.
Το πυρηνικό χαρτί παραμένει στο τραπέζι
Η ιρανική κυβέρνηση εξακολουθεί επισήμως να υποστηρίζει ότι δεν προτίθεται να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Foreign Affairs, εάν οι Ιρανοί αξιωματούχοι καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι τίποτα άλλο δεν μπορεί να σταματήσει τις αμερικανικές επιθέσεις, ενδέχεται να θεωρήσουν ότι η απόκτηση πυρηνικών όπλων αποτελεί πλέον μια «υπεύθυνη» επιλογή.
Εάν το Ισραήλ και η Ουάσιγκτον πραγματοποιήσουν νέες επιθέσεις, καταστρέψουν κρίσιμες υποδομές ή αναπτύξουν χερσαίες δυνάμεις, είναι πιθανό, σύμφωνα με την ανάλυση, να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο την αποφασιστικότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η ιρανική κυβέρνηση θα μπορούσε τότε να ανέβει ακόμη ένα σκαλοπάτι στην κλίμακα της κλιμάκωσης.
Ωστόσο, το Foreign Affairs επισημαίνει ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται αναγκαστικά να κινηθεί αμέσως στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο.
Η μεγάλη σύγκρουση μπορεί να μην έχει τελειώσει
Εάν η Ουάσιγκτον αντιληφθεί τη συγκεκριμένη δυναμική, ενδέχεται να επιχειρήσει, απέναντι σε νέες ιρανικές προκλήσεις, να επιτύχει κατάπαυση του πυρός ή να «παγώσει» με κάποιον τρόπο τη σύγκρουση.
Μακροπρόθεσμα, όμως, σύμφωνα με το Foreign Affairs, ούτε αυτό είναι πιθανό να αποδειχθεί επαρκές.
Η Ισλαμική Δημοκρατία είναι απολύτως ξεκάθαρη ως προς τον βασικό της στόχο: την αποχώρηση όλων των αμερικανικών δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή.
Και, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι διατεθειμένη να παραμείνει σε κατάσταση πολέμου για απεριόριστο χρονικό διάστημα προκειμένου να πετύχει αυτόν τον στόχο.
Το ακραίο σενάριο: μαζική επίθεση σε ολόκληρη την περιοχή
Το Foreign Affairs εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο το Ιράν να πραγματοποιήσει μια μεγάλη επιθετική επιχείρηση χωρίς να έχει προηγηθεί άμεση επίθεση ή απειλή, επιλέγοντας τη στιγμή κατά την οποία η Ουάσιγκτον θα είναι αιφνιδιασμένη.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, το Ιράν και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να εξαπολύσουν μια συντονισμένη και ταυτόχρονη χερσαία επίθεση εναντίον διαφορετικών συμμάχων των ΗΠΑ και αμερικανικών βάσεων στην περιοχή.
Η επίθεση θα μπορούσε να συνοδευτεί από μια ευρείας κλίμακας εκστρατεία βομβαρδισμών, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων εναντίον αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων.
Ο στόχος, σύμφωνα με την ανάλυση, θα ήταν να ασκηθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα τέτοια πίεση στον αμερικανικό στρατό, ώστε να αναγκαστεί να υποχωρήσει.
«Το Ιράν δεν αναζητά τον πόλεμο» – αλλά προετοιμάζεται για κλιμάκωση
Ο Mohsen Rezaei, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, δήλωσε σε συνέντευξή του τον Αύγουστο ότι η χώρα θα κινηθεί σε ένα «λογικό και ορθολογικό» πλαίσιο.
Όπως υποστήριξε, η πορεία αυτή θα πρέπει να είναι τέτοια ώστε «ο κόσμος να μπορεί να συμπορευτεί μαζί μας» και «ο ίδιος ο λαός μας» να κατανοεί ότι το Ιράν «δεν επιδιώκει πραγματικά τον πόλεμο».
Ωστόσο, το Foreign Affairs καταλήγει σε μια ιδιαίτερα σκληρή εκτίμηση για την κατεύθυνση που μπορεί να ακολουθήσει η Τεχεράνη:
Το Ιράν είναι περισσότερο από ποτέ έτοιμο να διευρύνει το εύρος των στόχων του και να επιτεθεί σε μια πολύ μεγαλύτερη γκάμα στόχων, έως ότου οι ΗΠΑ υποχωρήσουν.
www.bankingnews.gr
Το πιο εφιαλτικό σενάριο που περιγράφεται είναι μια συντονισμένη περιφερειακή επίθεση, με στόχο να καταστεί η αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή τόσο ακριβή, ώστε η Ουάσιγκτον να αναγκαστεί να υποχωρήσει.
Όπως αναφέρει η ανάλυση, οι ΗΠΑ ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου βομβαρδισμούς κατά του Ιράν με στόχο την καταστροφή του πυρηνικού και πυραυλικού προγράμματος της χώρας. Ωστόσο, σύμφωνα με το Foreign Affairs, οι αμερικανικοί στόχοι δεν επιτεύχθηκαν στον βαθμό που επιδίωκε η Ουάσιγκτον.
Μάλιστα, η ανάλυση υποστηρίζει ότι το Ιράν μπορεί σήμερα να είναι ισχυρότερο από ό,τι ήταν όταν ξεκίνησε ο πόλεμος.
Το Ιράν κλείνει τα Στενά του Hormuz και πιέζει την παγκόσμια οικονομία
Σύμφωνα με το Foreign Affairs, το Ιράν κατάφερε να θέσει υπό τον έλεγχό του τα Στενά του Hormuz και να τα κλείσει, προκαλώντας απότομη άνοδο στις τιμές της ενέργειας.
Παράλληλα, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις απέδειξαν, σύμφωνα με την ανάλυση, ότι ακόμη και υπό έντονους βομβαρδισμούς μπορούν να συνεχίσουν να προκαλούν ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις.
Την ίδια ώρα, η υποστήριξη του πολέμου στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η οποία ήταν ήδη περιορισμένη, έχει μειωθεί, ενώ η διεθνής οργή απέναντι στην Ουάσιγκτον έχει αυξηθεί.
Ως αποτέλεσμα, δεν προκαλεί έκπληξη, σύμφωνα με το Foreign Affairs, το γεγονός ότι αρκετοί αναλυτές εκτιμούν πως η Τεχεράνη θα συνεχίσει στην ίδια κατεύθυνση και το επόμενο έτος.
Η Τεχεράνη δεν εμπιστεύεται πλέον την Ουάσιγκτον
Εάν το Ιράν εξακολουθούσε να φοβάται την Ουάσιγκτον, η αμερικανική κυβέρνηση ενδεχομένως να μπορούσε να το πιέσει να προχωρήσει σε παραχωρήσεις.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Foreign Affairs, αυτή η εκτίμηση δεν αντανακλά το κλίμα που επικρατεί σήμερα στην ιρανική πρωτεύουσα.
Ο πόλεμος έχει σκληρύνει την ιρανική ηγεσία, η οποία έχει χάσει φίλους και μέλη οικογενειών. Οι Ιρανοί αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν πλέον την 28η Φεβρουαρίου με τρόπο ανάλογο με τον οποίο οι Ισραηλινοί αντιμετωπίζουν την επίθεση της Hamas στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Η εμπιστοσύνη προς τους Αμερικανούς διαπραγματευτές ήταν ήδη περιορισμένη. Τώρα, σύμφωνα με την ανάλυση, έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
Νέα στρατηγική: συνεχής πίεση και κλιμάκωση
Το Ιράν, σύμφωνα με το Foreign Affairs, έχει υιοθετήσει απέναντι στις ΗΠΑ μια στρατηγική βασισμένη στην κλιμάκωση και τη συνεχή επιθετική δράση.
Αυτό δεν σημαίνει απλώς ότι θα συνεχίσει την ίδια πολιτική, ούτε ότι θα επιδιώξει έναν συμβιβασμό με την Ουάσιγκτον.
Αντίθετα, η Τεχεράνη ενδέχεται να προχωρήσει σε νέες ενέργειες με στόχο την οικονομία των περιφερειακών συμμάχων των ΗΠΑ, τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, τις αμερικανικές στρατιωτικές υποδομές στη Μέση Ανατολή, αλλά και, σύμφωνα με την ανάλυση, Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους.
Το Foreign Affairs εκτιμά ακόμη ότι το Ιράν ενδέχεται να επιχειρήσει χερσαίες επιχειρήσεις εναντίον γειτονικών χωρών, ακόμη και με στόχο την κατάληψη αμερικανικών βάσεων σε αραβικά κράτη του Κόλπου.
Στόχος: να καταστεί η αμερικανική παρουσία υπερβολικά δαπανηρή
Η νέα προσέγγιση μπορεί να μην οδηγήσει τις ΗΠΑ σε υποχώρηση.
Ωστόσο, ακόμη και αν καμία από τις δύο πλευρές δεν καταφέρει να επικρατήσει και τελικά καταλήξουν σε συμφωνία, το Foreign Affairs εκτιμά ότι η ειρήνη δύσκολα θα είναι διαρκής.
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον θα ανασυγκροτηθεί και τελικά θα ξεκινήσει ξανά τον πόλεμο.
Η ιρανική κυβέρνηση, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι αποφασισμένη να απαντήσει δυναμικά σε οποιαδήποτε αμερικανική πρόκληση και ενδέχεται ακόμη και να επιτεθεί χωρίς να έχει προηγηθεί τέτοια πρόκληση.
Ο βασικός στόχος του Ιράν θα είναι, σύμφωνα με το Foreign Affairs, να καταστήσει την αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή τόσο δαπανηρή, ώστε η Ουάσιγκτον να μην έχει άλλη επιλογή από το να αποσύρει μεγάλο μέρος των δυνάμεών της, να αποδεχθεί τον έλεγχο της Τεχεράνης στα Στενά του Hormuz και να αναγνωρίσει την Ισλαμική Δημοκρατία ως μόνιμη περιφερειακή δύναμη.
Προληπτικά χτυπήματα κατά αμερικανικών βάσεων
Το Foreign Affairs αναφέρει ότι η ιρανική κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει σε προληπτικές επιθέσεις.
Τον Ιούλιο, για παράδειγμα, επιτέθηκε σε βάσεις στην Ιορδανία που χρησιμοποιούνταν από τον αμερικανικό στρατό, υποστηρίζοντας ότι οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις χρησιμοποιούνταν για την προετοιμασία επιθέσεων εναντίον του Ιράν.
Στην επίθεση σκοτώθηκαν τρεις Αμερικανοί στρατιώτες.
Η νέα στρατηγική, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν αποσκοπεί μόνο στην ψυχολογική αποτροπή της Ουάσιγκτον.
Έχει σχεδιαστεί και για τη συστηματική αποδυνάμωση της αμερικανικής στρατιωτικής και πληροφοριακής υποδομής στη Μέση Ανατολή.
Το «χλοοκοπτικό» του Ιράν
Σε αυτό το σημείο, το Foreign Affairs συγκρίνει τη στρατηγική του Ιράν με την ισραηλινή στρατηγική που είναι γνωστή ως «mowing the grass» – «χλοοκοπτικό».
Πρόκειται για μια προσέγγιση κατά την οποία πραγματοποιούνται επαναλαμβανόμενες και περιορισμένης κλίμακας επιθέσεις, με στόχο τη σταδιακή αποδυνάμωση των δυνατοτήτων του αντιπάλου ανάμεσα σε μεγαλύτερους γύρους σύγκρουσης.
Το Ιράν, σύμφωνα με την ανάλυση, ελπίζει ότι με αυτόν τον τρόπο θα μειώσει την ικανότητα των ΗΠΑ να προστατεύουν τους συμμάχους και τις δυνάμεις τους από μελλοντικές ιρανικές επιθέσεις.
Έτσι, εκτιμάται ότι θα μειωθεί και το κίνητρο της Ουάσιγκτον να παραμείνει στην περιοχή.
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι η στρατηγική της αποδίδει
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται, σύμφωνα με το Foreign Affairs, ικανοποιημένοι από τα αποτελέσματα της τακτικής τους.
Εκτιμούν ότι η γρήγορη και ευρεία κλιμάκωση σε ολόκληρη την περιοχή ανάγκασε το Ισραήλ και τις ΗΠΑ να περιορίσουν τις επιθέσεις τους εναντίον μη στρατιωτικών υποδομών του Ιράν και συνέβαλε στη μείωση της έντασης του πολέμου.
Στο παρελθόν, ορισμένοι Ιρανοί αξιωματούχοι θεωρούσαν ότι ίσως ήταν δυνατή μια ειρηνική συνύπαρξη με τις ΗΠΑ.
Πλέον, σύμφωνα με την ανάλυση, σχεδόν κανείς στο Ιράν δεν συμμερίζεται αυτή την άποψη.
Η Τεχεράνη έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ δεν θα αποτελέσουν ποτέ αξιόπιστο εταίρο και θεωρεί ότι η αμερικανική πολιτική χαρακτηρίζεται από διαδοχικές προδοσίες.
Η συμφωνία του 2015 και οι νέες επιθέσεις
Οι ΗΠΑ αποχώρησαν από τη συμφωνία για τα πυρηνικά του 2015 μόλις τρία χρόνια μετά την επίτευξή της.
Στη συνέχεια, σύμφωνα με την ιρανική οπτική που παρουσιάζει το Foreign Affairs, η Ουάσιγκτον επιτέθηκε στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025 και τον Φεβρουάριο του 2026, ενώ οι δύο πλευρές βρίσκονταν σε διαπραγματεύσεις.
Από την οπτική της Τεχεράνης, οι ΗΠΑ ευθύνονται για την κατάρρευση της τελευταίας προσπάθειας ειρήνης, δηλαδή του «μνημονίου κατανόησης» που υπέγραψαν οι δύο χώρες τον Ιούνιο, καθώς επιχείρησαν να δημιουργήσουν μια νέα ναυτιλιακή οδό μέσω των Στενών του Hormuz.
Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, η παγκόσμια οικονομία μπορεί να αναπτύξει εναλλακτικές οδούς εξαγωγών για τις υφιστάμενες διαδρομές στον Κόλπο, με αποτέλεσμα το κλείσιμο των Στενών του Hormuz να καταστεί λιγότερο αποτελεσματικό ως εργαλείο πίεσης.
Το εκλογικό «παράθυρο» του Trump
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι ο Trump περιορίζεται σήμερα επειδή επιθυμεί να επικρατήσουν οι Ρεπουμπλικάνοι στις επόμενες ενδιάμεσες εκλογές και επειδή η επέκταση του πολέμου με το Ιράν είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Μετά τις εκλογές, ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θα είναι υποχρεωμένος να ανησυχεί στον ίδιο βαθμό για τη δημοτικότητά του.
Η Τεχεράνη μπορεί να ελπίζει σε νίκη των Δημοκρατικών το 2028, αλλά δεν θεωρεί ότι ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ήταν κατ’ ανάγκη θετικό για το Ιράν.
Ο Joe Biden είχε υποσχεθεί κατά την προεκλογική του εκστρατεία ότι θα επέστρεφε στη συμφωνία του 2015, όμως μετά την είσοδό του στον Λευκό Οίκο επιχείρησε χωρίς επιτυχία να αποσπάσει παραχωρήσεις από το Ιράν, αξιοποιώντας τις κυρώσεις της πολιτικής «maximum pressure» της πρώτης θητείας του Trump.
Η επόμενη αμερικανική κυβέρνηση ενδέχεται επίσης να θεωρήσει ότι βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δομική σύγκρουση με το Ιράν και να συνεχίσει την πολιτική πίεσης.
Ένας πιο μετριοπαθής πρόεδρος ίσως να είναι μεγαλύτερη πρόκληση
Μάλιστα, το Foreign Affairs εκτιμά ότι ένας πιο μετριοπαθής Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να αποτελέσει μεγαλύτερη πρόκληση για το Ιράν.
Ο λόγος είναι ότι θα μπορούσε να αποκαταστήσει τις διεθνείς σχέσεις της Ουάσιγκτον και να κινητοποιήσει Ευρωπαίους, Ασιάτες και περιφερειακούς συμμάχους στη Μέση Ανατολή, ώστε να συμμετάσχουν περισσότερο σε μια εκστρατεία πίεσης κατά της Τεχεράνης.
Ως εκ τούτου, σύμφωνα με την ανάλυση, το Ιράν δύσκολα θα παραμείνει αδρανές.
Η Τεχεράνη μπορεί ήδη να αυξήσει την πίεση προς την Ουάσιγκτον με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
Πετρέλαιο και φυσικό αέριο: το ενεργειακό όπλο
Ένα από τα βασικά σενάρια είναι η πλήρης διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο.
Με το κλείσιμο των Στενών του Hormuz, το Ιράν έχει ήδη διακόψει μεγάλο μέρος αυτής της εμπορικής δραστηριότητας.
Ωστόσο, ορισμένα κράτη του Κόλπου εξακολουθούν να μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό είτε απευθείας είτε μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.
Για να διακόψει αυτή την πρόσβαση, το Ιράν θα μπορούσε, σύμφωνα με το Foreign Affairs, να επιτεθεί απευθείας σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και λιμάνια αυτών των χωρών.
Παράλληλα, θα μπορούσε να συντονιστεί με τους συμμάχους του, τους Houthis στην Υεμένη, για να κλείσει την Ερυθρά Θάλασσα και να απειλήσει με βομβαρδισμό τα πλοία που διέρχονται από την περιοχή.
Οι Houthis και η Ερυθρά Θάλασσα
Οι Houthis έχουν αποκτήσει, σύμφωνα με την ανάλυση, ευνοϊκότερη θέση για να κλείσουν εκ νέου την Ερυθρά Θάλασσα, έχοντας καταλάβει περισσότερες περιοχές από δυνάμεις που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία στην Υεμένη.
Η Σαουδική Αραβία, ως αντίδραση, ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία αγωγού που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Νέα χτυπήματα σε αμερικανικές βάσεις και κυβερνοεπιθέσεις
Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να εντείνει τις επιθέσεις εναντίον των άμεσων αντιπάλων του.
Αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν περισσότερες επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων.
Παράλληλα, η Τεχεράνη ενδέχεται να πραγματοποιήσει περισσότερες κυβερνοεπιθέσεις εναντίον αμερικανικών μη στρατιωτικών υποδομών.
Το Foreign Affairs αναφέρει ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν πως κάτι αντίστοιχο συνέβη τον Ιούλιο, όταν τμήματα των υποδομών ύδρευσης στη Μινεσότα τέθηκαν προσωρινά εκτός λειτουργίας.
Εάν το Ιράν δεχθεί εκ νέου επίθεση, θα μπορούσε να στοχοποιήσει με μεγαλύτερη ένταση μη στρατιωτικές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων αφαλάτωσης νερού, σε μια εξέλιξη που θα μπορούσε να καταστήσει ορισμένες περιοχές μη κατοικήσιμες.
Στο τραπέζι ακόμη και δολοφονίες αξιωματούχων
Το Foreign Affairs εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο το Ιράν να επιχειρήσει να δολοφονήσει Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η Τεχεράνη επιχείρησε το 2024 να προσλάβει άτομο για τη δολοφονία του Trump, όμως το σχέδιο εξουδετερώθηκε άμεσα από τις αμερικανικές αρχές επιβολής του νόμου.
Το Ιράν έχει αρνηθεί τις συγκεκριμένες κατηγορίες.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, η Τεχεράνη διαθέτει διάφορες επιλογές, μεταξύ των οποίων μυστικές επιχειρήσεις ή η αξιοποίηση του δικτύου περιφερειακών συμμάχων της για τη στοχοποίηση συγκεκριμένων προσώπων.
Χωρίς «εκπτώσεις» στην κλιμάκωση
Το Ιράν μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μπορεί να επιτύχει αποτροπή απλώς επαναλαμβάνοντας ενέργειες που έχουν πραγματοποιήσει το Ισραήλ και οι ΗΠΑ εναντίον του.
Εάν όμως αυτή η μέθοδος δεν αποδειχθεί επαρκής, οι Ιρανοί αξιωματούχοι, σύμφωνα με το Foreign Affairs, δεν θα διστάσουν να χρησιμοποιήσουν νέες τακτικές.
Μία από αυτές θα μπορούσε να είναι η διατάραξη των παγκόσμιων επικοινωνιών.
Τα Στενά του Hormuz δεν αποτελούν μόνο κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία. Φιλοξενούν επίσης ζωτικής σημασίας τηλεπικοινωνιακές υποδομές, μεταξύ των οποίων υποθαλάσσια καλώδια Internet που συνδέουν την Ευρώπη με τη Νότια Ασία.
Η Τεχεράνη θα μπορούσε, σύμφωνα με την ανάλυση, να επιχειρήσει να κόψει αυτά τα καλώδια χρησιμοποιώντας δύτες μάχης, μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα ή πλωτά μέσα που θα έσερναν τις άγκυρές τους στον βυθό.
Το σενάριο των χερσαίων επιχειρήσεων
Ακόμη πιο μακριά, το Ιράν ενδέχεται να επιχειρήσει να καταλάβει γειτονικές περιοχές.
Ιρανοί αναλυτές έχουν επισημάνει ότι το Ισραήλ, μετά τις 7 Οκτωβρίου, κατέλαβε περιοχές στη Γάζα, στον Λίβανο και στη Συρία, υποστηρίζοντας ότι η ενέργεια ήταν απαραίτητη για την ασφάλειά του.
Οι ίδιοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι και το Ιράν θα πρέπει να επιχειρήσει να δημιουργήσει ζώνες ασφαλείας.
Η Τεχεράνη είναι πιθανότερο να εξετάσει σοβαρά μια τέτοια κίνηση εάν θεωρήσει ότι επίκειται αμερικανική χερσαία επίθεση.
Μετά τις αναφορές Αμερικανών αξιωματούχων περί πιθανότητας επίθεσης και κατάληψης του νησιού Χαργκ, του βασικού τερματικού σταθμού εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, ορισμένοι Ιρανοί αναλυτές και βουλευτές πρότειναν επίθεση στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ και κατάληψη αμερικανικών βάσεων στην περιοχή.
Η Τεχεράνη θα μπορούσε να παρουσιάσει τέτοιες κινήσεις όχι ως εδαφικό επεκτατισμό, αλλά ως αμυντικές ενέργειες με στόχο να στερήσει από τους αντιπάλους της προωθημένες επιχειρησιακές βάσεις.
Το μέτωπο με το Αζερμπαϊτζάν
Το Ιράν θα μπορούσε να εφαρμόσει την ίδια λογική και στα βόρεια σύνορά του.
Το Αζερμπαϊτζάν και το Ισραήλ είναι στενοί εταίροι και πολλοί Ιρανοί αξιωματούχοι, επικαλούμενοι ισχυρισμούς που το Αζερμπαϊτζάν έχει απορρίψει, το κατηγορούν ότι έχει επιτρέψει στο Ισραήλ να χρησιμοποιεί το έδαφός του ως βάση επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν.
Το Αζερμπαϊτζάν αρνείται τις κατηγορίες.
Ωστόσο, αποτελεί σημαντικό προμηθευτή πετρελαίου του Ισραήλ και, σύμφωνα με το Foreign Affairs, αυτό ενδέχεται να είναι αρκετό για να οδηγήσει την Τεχεράνη στην προσπάθεια κατάληψης του Ναχιτσεβάν, του αποσπασμένου τμήματος του Αζερμπαϊτζάν που συνορεύει με το Ιράν.
Τουλάχιστον, η Τεχεράνη θα μπορούσε να επιτεθεί στις ενεργειακές υποδομές του Αζερμπαϊτζάν.
Το κουρδικό μέτωπο στο Ιράκ
Με ανάλογο τρόπο, το Ιράν θα μπορούσε να κινηθεί προς την κουρδική περιοχή του Ιράκ, την οποία η Τεχεράνη θεωρεί βάση για δυνάμεις που αντιτίθενται στο καθεστώς.
Κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν εξετάσει το ενδεχόμενο να εξοπλίσουν κουρδικές ομάδες και να τις ωθήσουν σε χερσαίες επιχειρήσεις.
Εάν η Τεχεράνη θεωρήσει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν τη δημιουργία ενός χερσαίου διαδρόμου από το Ισραήλ προς το Ιράν — ενός διαδρόμου που αναγκαστικά θα περνούσε από τις κουρδικές περιοχές του Ιράκ — θα μπορούσε να πραγματοποιήσει προληπτική χερσαία επίθεση.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το Ιράν θα μπορούσε να ζητήσει από ιρακινές πολιτοφυλακές να επιτεθούν και στη Συρία, η οποία θα αποτελούσε τμήμα ενός τέτοιου διαδρόμου.
Παράλληλα, θα μπορούσε να κινηθεί εναντίον της Συρίας εάν η νέα ηγεσία της χώρας δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της Hezbollah, συμμάχου του Ιράν στον Λίβανο.
Ακόμη και οι Houthis θα μπορούσαν, σύμφωνα με το σενάριο που εξετάζει το Foreign Affairs, να κληθούν να εισέλθουν στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας.
Το πυρηνικό χαρτί παραμένει στο τραπέζι
Η ιρανική κυβέρνηση εξακολουθεί επισήμως να υποστηρίζει ότι δεν προτίθεται να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Foreign Affairs, εάν οι Ιρανοί αξιωματούχοι καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι τίποτα άλλο δεν μπορεί να σταματήσει τις αμερικανικές επιθέσεις, ενδέχεται να θεωρήσουν ότι η απόκτηση πυρηνικών όπλων αποτελεί πλέον μια «υπεύθυνη» επιλογή.
Εάν το Ισραήλ και η Ουάσιγκτον πραγματοποιήσουν νέες επιθέσεις, καταστρέψουν κρίσιμες υποδομές ή αναπτύξουν χερσαίες δυνάμεις, είναι πιθανό, σύμφωνα με την ανάλυση, να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο την αποφασιστικότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η ιρανική κυβέρνηση θα μπορούσε τότε να ανέβει ακόμη ένα σκαλοπάτι στην κλίμακα της κλιμάκωσης.
Ωστόσο, το Foreign Affairs επισημαίνει ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται αναγκαστικά να κινηθεί αμέσως στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο.
Η μεγάλη σύγκρουση μπορεί να μην έχει τελειώσει
Εάν η Ουάσιγκτον αντιληφθεί τη συγκεκριμένη δυναμική, ενδέχεται να επιχειρήσει, απέναντι σε νέες ιρανικές προκλήσεις, να επιτύχει κατάπαυση του πυρός ή να «παγώσει» με κάποιον τρόπο τη σύγκρουση.
Μακροπρόθεσμα, όμως, σύμφωνα με το Foreign Affairs, ούτε αυτό είναι πιθανό να αποδειχθεί επαρκές.
Η Ισλαμική Δημοκρατία είναι απολύτως ξεκάθαρη ως προς τον βασικό της στόχο: την αποχώρηση όλων των αμερικανικών δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή.
Και, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι διατεθειμένη να παραμείνει σε κατάσταση πολέμου για απεριόριστο χρονικό διάστημα προκειμένου να πετύχει αυτόν τον στόχο.
Το ακραίο σενάριο: μαζική επίθεση σε ολόκληρη την περιοχή
Το Foreign Affairs εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο το Ιράν να πραγματοποιήσει μια μεγάλη επιθετική επιχείρηση χωρίς να έχει προηγηθεί άμεση επίθεση ή απειλή, επιλέγοντας τη στιγμή κατά την οποία η Ουάσιγκτον θα είναι αιφνιδιασμένη.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, το Ιράν και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να εξαπολύσουν μια συντονισμένη και ταυτόχρονη χερσαία επίθεση εναντίον διαφορετικών συμμάχων των ΗΠΑ και αμερικανικών βάσεων στην περιοχή.
Η επίθεση θα μπορούσε να συνοδευτεί από μια ευρείας κλίμακας εκστρατεία βομβαρδισμών, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων εναντίον αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων.
Ο στόχος, σύμφωνα με την ανάλυση, θα ήταν να ασκηθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα τέτοια πίεση στον αμερικανικό στρατό, ώστε να αναγκαστεί να υποχωρήσει.
«Το Ιράν δεν αναζητά τον πόλεμο» – αλλά προετοιμάζεται για κλιμάκωση
Ο Mohsen Rezaei, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, δήλωσε σε συνέντευξή του τον Αύγουστο ότι η χώρα θα κινηθεί σε ένα «λογικό και ορθολογικό» πλαίσιο.
Όπως υποστήριξε, η πορεία αυτή θα πρέπει να είναι τέτοια ώστε «ο κόσμος να μπορεί να συμπορευτεί μαζί μας» και «ο ίδιος ο λαός μας» να κατανοεί ότι το Ιράν «δεν επιδιώκει πραγματικά τον πόλεμο».
Ωστόσο, το Foreign Affairs καταλήγει σε μια ιδιαίτερα σκληρή εκτίμηση για την κατεύθυνση που μπορεί να ακολουθήσει η Τεχεράνη:
Το Ιράν είναι περισσότερο από ποτέ έτοιμο να διευρύνει το εύρος των στόχων του και να επιτεθεί σε μια πολύ μεγαλύτερη γκάμα στόχων, έως ότου οι ΗΠΑ υποχωρήσουν.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών